تميز كردن كانالهاي هوا ؛

امر مهمي كه در ايران توجهي به آن نمي شود .

qاهميت كيفيت هواي داخل ساختمان

مطالعه آلودگي محيطهاي بسته غير حرفه اي (Non – Occupational Indoor Environment) تقريباً علم جديدي است و از عمر آن حدود 25 سال مي گذرد به طوري كه اولين سمينار بين المللي آن در سال 1978 ميلادي ودر دفتر منطقه اي اروپايي سازمان بهداشت جهاني در دانمارك برگزار گرديد .

مطالعاتي كه توسط سازمان محيط آمريكا انجام شده نشان مي دهد كه ميزان آلودگي داخل ساختمان حدود 2 تا 5 برابر آلودگي خارج از ساختمان است و گاهي اين مقدار تا 100 برابر افزايش مي يابد . با توجه به اين كه مردم حدود 90 درصد اوقات خود را در داخل ساختمان مي گذرانند ، اهميت آلودگي داخل ساختمان و كنترل كيفيت آن مشهود مي گردد.

آلودگي هواي داخل ساختمان در دراز مدت و كوتاه مدت اثرات سوء بر سلامتي ساكنان دارد . آلودگي هوا در دراز مدت باعث امراض تنفسي و سرطان مي شود كه فرد را به شدت از كار مي اندازد و درنهايت باعث مرگ او مي شود . عوامل اين آلودگي را مي توان گاز رادن (Radon) ، آزبست و مصرف دخانيات ذكر كرد. از عوارض كوتاه مدت يا فوري آلودگي هواي داخل ساختمان مي توان خارش چشم و گوش و حلق و بيني ، سردرد ، سرگيجه و خستگي مفرط را نام برد و نشانه هاي سوءسلامتي به صورت آسم ،سينه پهلو (ذات الريه ) و تب ظاهر مي گردد. عوامل اين آلودگي عبارتند از كمبود تهويه ، آلودگي شيميايي و بيولوژيكي از منابع داخل و خارج ساختمان و ساير عوامل غير آلاينده مانند دما ، رطوبت ، ميزان روشنايي و ارگونوميك محل كار.

در خصوص اثرات كوتاه مدت آلودگي هوا بر سلامتي انسانها ،نتايج بررسي سازمان ايمني و بهداشت محيط كار كشور آمريكا از 539 ساختمان در سال 1971 ميلادي جالب توجه است (جدول 1 ).

همانطوريكه ملاحظه مي شود ، 50 درصد از مشكلات آلودگي داخل ساختمان مربوط به تأسيسات گرمايي ، تعويض هوا و تهويه مطبوع مي باشد كه منظور از طراحي ،نصب و راه اندازي آنها ايجاد شرايط آسايش براي ساكنان است ! به عبارت ديگر اگر ما بتوانيم عوامل مؤثر در آلودگي تأسيسات تهويه ساختمان را شناسايي كنيم ،50 درصد راه براي رفع آلودگي ساختمان ساختمان را طي كرده ايم.

يكي از نقاطي كه گرد و خاك (Dust) و گرده گياهي (Pollen) و موي حيوانات و حشرات ساختمان است . اين عوامل در مجاورت رطوبت ، بستر مناسبي را براي رشد باكتري و قارچ گياهي (Mold) فراهم مي كنند كه در نهايت باعث كپك زدن (Mildew) مي شوند. هوايي كه به منظور كنترل شرايط آسايش و رساندن هواي تازه از اين كانالها عبور مي كند در واقع با عوامل ياد شده تماس داشته و آنها را با خود به داخل ساختمان حمل مي نمايد و باعث به خطر افتادن سلامتي افراد مي گردد.

qروش پيشنهادي تميز كردن كانالها

بهترين روش تميز كردن كانالها ، روش رفع منشأ (Source Removal) است كه بوسيله تجهيزات مكانيكي انجام مي شود . طرح واره اين روش در شكل 1 نشان داده شده است .

همانطور كه ملاحظه مي شود ، برس دوار (Rotating Brushes) گرد و خاك را از جداره كانال مي كند و دستگاه مكنده صنعتي آنها را از طرف ديگر مي مكد و از كانال خارج مي كند.

تجهيزات الكترونيكي نيز براي پايش قبل و بعد ا زعمليات مورد نياز است تا بتوان نتايج عمليات تميز كردن را مشاهده نمود.

qكارهاي انجام شده د رخارج كشور

كار تميز كردن داخل كانالهاي هوا در خارج از كشور حدود 15 سال قدمت دارد . سازمانهاي مختلفي در كشورها متولي كيفيت هواي داخل ساختمان مي باشند.

در كشور ايالات متحده آمريكا سازمان حفاظت محيط زيست (با آدرس اينترنتي WWW.EPA.IAQ ) و انجمن تميز كردن كانالها (به آدرس اينترنتي WWW.NADCA.COM) براي كساني كه علاقه مند به اطلاعات بيشتر هستند معرفي مي گردند.

qكارهاي انجام شده در داخل كشور

تميز كردن كانالهاي هوا در داخل كشور متداول نيست و اين كار تا كنون انجام نشده است . علل فراواني براي اين موضوع مي توان مطرح نمودكه از جمله نبود بودجه كافي ، عدم شناخت موضوع از طرف مهندسين و مسئولين ، عدم توجه به سلامتي افراد و نبود مسئول مستقيم هواي داخل ساختمان را مي توان نام برد.

لوله هاي حرارتي

لوله هاي حرارتي تجهيزات ساده بازيافت حرارت هستند كه عمل انتقال حرارت يك نقطه به نقطه ديگر كه با فاصله كمي از همديگر قرار داشته باشند.را بدون احتياج به هيچگونه ابراز سير كولاسيون به سرعت انجام مي دهند در پاره اي ا زموارد به اين ابزار لقب فوق رساناي حرارتي را نيز داده اند كه اين امر مويد ظرفيت بالاي انتقال حرارت و همچنين اتلاف اندك حرارتي آن مي باشد همچنين به واسطه نحوه انتقال حرارت توسط سيال عامل اين ابزار را ترموسيفون نيز نام نهاده اند .

پيشينه تاريخي

ايده لوله هاي حرارتي براي اولين بار در سال 1942 توسط R.S Gauler ارائه شد .اما با اين وجود اولين لوله حرارتي در سال 1962 توسط G.M.GROVER طراحي و ساخته شد و از آن زمان بود كه اين تكنولوژي به طور جدي مورد توجه قرار گرفت و توسعه يافت .

كاربردهاي مختلف

لوله هاي حرارتي داراي كاربردهاي مختلفي هستند كه مي توانند با راندمان بالاي (70%) فرآيند بازيافت حرارت را انجام دهند از كاربرد آنها مي توان به سيستمهاي تهويه مطبوع اشاره داشت. كه درادامه آن را توضيح مي دهيم در كنار آن مي توان به استفاده در كنترل كننده هاي رطوبت پيش گرم كن ديگهاي بخار خشك كن هاي هوا بازيابنده حرارت از بخار خروجي كامپيوترهاي لبتاب و غيره اشاره كرد.