مهمترين وظيفه و تكاليف هر فرد مسلمان عبارتند از:

1- نماز:

قرآن مكرراً تكليف نماز را در مورد سفارش قرار مي‌دهد، و از مناره مساجد روزانه پنج بار صداي اذان به گوش مي‌رسد. قرآن از پيروانش مي خواهد كه در طول روز چند وقت نماز بخواند. در طلوع آفتاب، ظهر، و شب از اول فجر تا طلوع آفتاب نماز صبح، در ظهر پس از عبور آفتاب از نصف النهار هر محل، نماز عصر پس از اداي نماز ظهر، نماز مغرب پس از عبور سرخي خورشيد از بالاي سر، و نماز عشا پس از اداي نماز مغرب (سوره هود آيه 116 سوره بني اسرائيل آيات 81-80، سوره طه آيه 130، سوره روم آيات 17- 16، سوره ق آيات 39-38) نماز همواره در جهت مسجد مقدس مكه، كه قبله گاه مسلمين است و خانه توحيد كعبه، كه توسط حضرت ابراهيم ساخته شد، خوانده مي شود. خواندن نماز در مساجد به صورت جماعت فضيلت بيشتري دارد. اولين مسجد توسط رسول گرامي اسلام در شهر مدينه ساخته شده و مهمترين مركز عبادي، سياسي مسلمانان بشمار آمد. از آن پس با گسترش دين اسلام، در هر جائي از مناطق مسلمان نشين، شهري و روستائي ساختن مسجد معمول گرديد، و در حال حاضر نيز مساجد از اماكن مذهبي و مقدس مسلمانان بشمار مي‌آيد.

2- روزه گرفتن در طول روزهاي ماه رمضان:

«اي مؤمنين، تكليف روزه بر شما نوشته شد و واجب گرديد، همانگونه كه بر كساني كه قبل از شما بودند واجب گرديده بود. در ماه رمضان. . . . پس هر كس از شما اين ماه را درك كند بايد روزه بگيرد. . . . بخوريد و بياشاميد تا لحظه‌‌اي كه پديدار شود رشته سپيدي در سياهي شب . . . از آن زمان تا فرا رسيدن شب روزه بداريد» سوره بقره آيات 187-181)

البته روزهاي ديگري هم هستند، كه جنبه تكليف و اجبار ندارند و هر فرد مسلمان جهت بردن اجر و ثواب روزه داري مي كنند. همانگونه كه خود حضرت محمد (ص) غالباً در روزهاي ديگري از ماه هم روزه مي گرفت. حديثي از پيامبر نقل شده است: «در هر كار خوبي كه كسي انجام دهد بين ده تا هفتصد برابر پاداش مقرر گرديده است، اما ثواب روزه داشتن بي از اين حرفهاست»

3- سفر به مكه (حج):

در ميان مردم حجم را اعلام نماي، بگذار كه آنها پاي پياده و يا سوار بر هر شتري لاغر، از جانب هر دره ژرف به حج يايند» سوره حج آيه 28) از تكاليف خدا بر مردم يكي هم حج بيت‌ا . . . الحرام است، براي هر كسي كه بتواند اين كار را به نحوي انجم دهد. سوره آل عمران آيه 97) بنابراين بر هر مسلمان مستطيع كه از نظر مالي و جسمي توانائي دارد واجب است، در طول زندگي خود يكبار به خانه خدا و مكه مشرف شود، تا خانه كعبه را طواف نموده و مناسك ديگر حج، مانند، بستن احرام، سعي و صفا و مروه، صحراي منا و عرفات، رجم شيطان، قرباني، تقصير و . . . بجا آورند.

]حدا حجم و زيارت خانه محترم خود را، كه آن را قبله مردم قرار داد، براي شما واج گردانيده است. خدا حجم را علامت تواضع مردم و عظمت خدا و اعتراف ملت به اين عظمت قرار داد. خداي عزيز مسجد الحرام را پرچم اسلام و پناهگاه پناهندگان قرار داد ، و احترام آنرا واجب و زيارتش را فرض قرار داد ، و دستور داد به سوي آ كوچ كنيد. «زماني 1375 ص 26»

4- صدقات:

اين تكليفي است، كه به روشني در مورد مسلمانان با ايمان و معتقد وضع گرديده است. (سوره بقره آيه 40، سوره تغابن آيه 16، سوره بينة‌ آيه 4) قبول اسلام بطور مسلم شامل پرداخت، اين ماليات اسلامي است. (سوره توبه آيات 11-5)

«هنگامي كه در جنگ غنيمتي بدست آورديد، بدانيد كه يك پنجم آن براي خدا و رسول و نزديكان، يتيمان و بينوايان و در راه ماندگان مي باشد.» (سوره انفال آيه 41) بنابراين صدقات، همان ماليات براي حمايت و تقويت از دولت مي‌باشد، كه به مصرف هزينه‌هاي مؤسسات مذهبي، و نگهداري از فقراء و بينوايان و غيره مي رسد. و علاوه بر آن هزينه ساير فعاليتهاي دولتي نيز تأمين مي‌شود.

اماكن مقدس مسلمانان:

بيت‌الحرام كعبه معظمه در شهر مكه ، قبله گاه مسلمين، مقدس‌ترين و مبارك‌‌ترين مكان مورد احترام و تقديس مسلمانان جهان مي‌باشد. هر ساله ميليونها مسلمان از اطراف و اكناف جهان از كشورهاي مختلف در صفوفي فشرده به زيارت خانه خدا مي‌شنابند. و اجتماع ميليوني آنها عظمت و شكوه اسلام و مسلمين را، متجلي مي‌سازد.

مدينه النبي اولين شهر مسلمانان جهان، كه اولين حكومت اسلامي در آن تأسيس شد، دومين شهر مقدس و محترم مسلمانان جهان، كه اولين حكومت اسلامي در آن تأسيس شد، دومين شهر مقدس و محترم مسلمانان جهان است. مدفن رسول گرامي اسلام با گنبد خضراي آن، و قبرستان بقيع و آرامگاه امامان شيعه و ديگر صحابه و مهاجرين و انصار رسول گرامي اسلام، در آن واقع شده است، كه مورد زيارت ميليوني مسلمانان، در موسم حج تمتع و عمره، مي باشد. بيت المقدس قبله گاه نخستين مسلمين مي باشد و مورد احترام مسلمانان، مسيحيان و يهوديان، جهان است. شهرهاي مقدس نجف، كربلا، كاظمين، سامرا در عراق و مشهد مقدس و شهر قم در ايران، كه ساليانه ميليونها مسلمان و شيعه ، براي عرض ارادت به خاندان نبوت و عصمت و طهارت، براي زيارت امامان معصوم خويش، به اين شهرها سفر مي‌كنند.

د- تصوف و عرفان (ميستي سزم- Mrsticism)

مذهب عرفان «ميستي سزم»كه در فرهنگ اسلامي به عنوان تصوف نيز خوانده مي شود، بر خلاف نظر اغلب متكلمان، كه آن را وابسته به اديان بزرگ و غيره مستقل دانسته‌اند، مكتب و نحله‌اي است، مستقل كه داراي اساس ويژه و جهان بيني خاصي است، كه با گونه و اساس اديان بزرگ يك خدائي فرق و تباين دارد، و از نظر طرز بينش ديني و توجيه الهيات، به عنوان يك فلسفه ذوقي و نه مذهبي يك مرحله بازتر و آزادتر مي باشد.

مذهب عرفان، كه اساس بينش و شناخت را ذوقي و از راه تزكيه و اشراق قلبي مي داند، در هر محيط ديني تقريباً سعي مي كند، به رنگ و صيغه‌اي محيطي جلوه نمايد. از اين جهت تصوف اسلامي، در محيط تسنن به رنگ تسنن و در محيط تشيع، به شيوه تشيع ظاهر شده است. هم چنين در محيط مسيحي به صورت رهبانيت و در محيط هندي به شكل «جينيزم» يعني مذهب رياضت، و در محيط يوناني قديم به صورت «گنوستي» عرض اندام كرده است. روي اين اصل مكتب عرفان در محيط‌هاي مخلتف فرهنگي و جوامع متفاوت فلسفي و ديني داراي گونه‌ها و شيوه‌هاي متفاوت و گوناگون شده در بعضي خصوصيات ظاهري با هم جدائي يافته‌اند «يوسف فضائي – 1356 ص 43»

طريقه‌هاي عرفان، اگر چه بر مبناي يك خدائي و توحيد نهاده شده‌اند، اما عرفا در عرفان خدا را مانند موحدان اديان بزرگ، داراي شخصيتي معين و صفاتي مشخص، كه صفات ثبوتي و سلبي داشته باشد نمي‌شناسند، بلكه او را وجود مطلق و حقيقت كلي در جهان مي دانند، كه با موجودات و مخلوقات جهان از نظر، مفهوم و جود مساوي است. يعني به عقيده عارفان مكتب عرفان، وجود همه موجودات و مخلوقات، از وجود كلي و حقيقي خدا نشأت گرفته و جدا شده‌اند. از اين نظر، موجودات با خدا از نظر وجود- نه ماهيت- وحدت و پيوستگي ناگسستني دارند، و به قول عارفان هند، خدا و يا آن حقيقت كلي مكتب عرفان بنام برهمن روح جهان است، چنانكه آتمن روح و حقيقت در بدن انسان است. نظر و عقيده عرفا درباره‌‌ي توجيه مفهوم خداي عرفان بسيار جالب و لطيف است. او را بالاتر ا آن خصوصيات و صفات شبه جسماني مي‌دانند، كه موحدان اديان مرحله‌ي قبلي در اديان بزرگ براي او قائلند به عقيده پيروان مكتب عرفان چه در اديان هندي و چه در مسيحيت و اسلام همه اشياء به اندازه استحقاق خود، بهره‌اي از وجود مطلق و باصطلاح از فيض مسدام خداي مكتب عرفان دارا هستند. در طريقه‌ي عرفان، عقيده بر اين است كه، انسان داراي جوهر و روحي است از روح كلي خداند، كه به علت مقيد شدن به جسم و خصوصيات جسماني در بدن،

از اصل و منشأ خود، كه خدا باشد، دور افتاده و تنزل كرده است و گرفتار علائق مادي گشته است. از اين رو، در مكتب تصوف و عرفان در اسلام، و مكاتب ديگر عرفان جهان، هر سالك طريقه‌اي عرفان بايد بكوشد به وسيله‌ي طي منازل و مقامات عرفاني، كه آميخته به آداب و مناسك رياضت و تزكيه و تخليه نفس است، روح خود را از علائق مادي و تمايلات حيواني خلاص و رها نمايد، تا بتواند دوباره به اصل و منشأ خود، يعني خدا و حقيقت مطلق برسد. «پيشين»

در عرفان هندي در دين هندوي قديم، خدا را به عنوان روح كلي جهان، و بنام برهمن و روح جزئي انسان را بنام «آتمن» خوانده‌اند هدف اصلي عارف هندي در مذهب قديم هندو اينست كه، از راه رياضت و ترك دنيا آتمن را به برهمن متصل گردانند.. يعني روح انساني را به روح جهاني برسانند. در دين بودائي ، كه در قرن ششم پيش از ميلاد به وسيله بودا تشريع شده است، عارفان آن حقيقت كلي و روح جهاني (خدا) را بنام نيروانا خوانده‌اند. نيروانا همان است كه ، عارفان مناطق قديم شرقي ايران اسلامي، مانند با يزيد و ابوسعيد ابي الخير، آن را به عنوان مقام و متربه‌ي «فنا» ناميده‌اند. (جان، ناس، 1344، ص 102)

بعضي از دين شناسان گفته‌اند: عقيده‌ي اينكه روح انسان از منشاء اصلي جدا شده و تنزل كرده، و بايد از راه تزكيه و تجليه‌ي نفس دوباره به مبدأ اصلي متصل شود، از عقيده‌ي «گنوستي سزم» مكتب فلسفي نو افلاطوني مدرسه‌ي عرفان، اسكندريه يونني در عرفان اسلامي نفوذ و سرايت كرده است. پيشواي فلسفه‌ي عرفاني نوافلاطوني در اسكندريه «فلوطين» بوده است. (يوسف فضائي، 1356 ص 46)

«آئين قرباني»

قرباني در اصطلاح كلي در علوم اديان، گرفتن زندگي موجود زنده است اعم از انسان، حيوان يا نبات، از راه كشتن، سوزاندن، دفن كردن يا خوردن، به منظور تقرب به خدايان و جلب نظر آنان لفظ قرباني در عربي كه مأخوذ از ريشه قرب به معني نزديكي است، مي‌رساند كه در همه قرباني‌ها نزديكي جستن به خدايان يا قواي طبيعي مورد نظر بوده است.

قصد از قرباني يا تقرب به خدايان، گاه اين بوده است كه از راه قرباني و تقديس شي قرباني شده، از نيروي خدايي بهر‌ور شود. و انسان در نتيجه خوردن آن اين قدرت خدائي را به جسم انتقال دهد. و گاه اين بوده است كه ضعف بشري را برطرف سازد و بسياري از اقوام چيزي را كه بدين منظور قرباني مي‌كردند، دست نمي زدند و آنرا به دور مي انداختند. در حال حاضر نيز قرباني به قصد و نيت باطني افراد در اهداف مختلف به منظورهاي مختلف صورت مي‌گيرد.