مقدمه:
هيدروپونيک در عملبه معني کاشت گياهان در آب و محلول غذايي بدون استفاده از خاک مي باشد. کشتهيدروپونيک اين امکان را به کشاورز مي دهد که در زمان کوتاهتر با زحمت کمتر محصوليبا راندمان بيشتر را کشت نمايد.علم هيدروپونيک ثابت کرده است که براي رشد گياهان بهخاک احتياجي نيست اما به عناصري که در خاک موجود است( مواد معدني، موادآلي) احتياجاست. هر گياهي را مي توان به صورت هيدروپونيک کشت کرد ولي بعضي از آنها موفقيتبيشتري در اين سيستم دارند. کشت هيدروپونيک براي ميوه هايي با محصولات مقاوم ازقبيل گوجه - خيار - فلفل - گياهان برگي مثل کاهو - سبزي و گياهاني که رشد سريعيدارند ايده آل است.

امروزه از کشت هيدروپونيک براي توليد علوفه داماستفاده هاي زيادي مي شود و اين امر به يک راه اقتصادي و مناسب براي توليد علوفهدامداران تبديل شده است.

در کشت هيدروپونيک در صورتي ميتوانيد پيشرفت کنيد که محلول غذايي صحيحي براي تامين احتياجات گياه تهيه کنيد.
اغلب اعمالي که براي کشت هيدروپونيک انجام مي شود شبيه اعمال کاشت گياهاندر خاک است. کشت تجاري هيدروپونيک شامل ترکيبي از تکنولوژي هيدروپونيک با کنترلعوامل محيطي براي رسيدن به بهترين کيفيت محصول مي باشد. در ساختار گلخانه شما باکنترل دما ، رطوبت و نور قادر به کشت در تمام طول سال مي باشيد.
برخي ازمزاياي کشت هيدروپونيک
به دليل نبود خاک و علف هرز عمليات هاي کشاورزي ساده تراست
با حذف خاک آفات موجود در خاک نيز حذف مي شود.
در کشت هيدروپونيکفقط درصدي از آبي که در کشت خاکي مصرف مي شود استفاده مي شود. زيرا آبها هدر نرفتهو توسط علفهاي هرز نيز مصرف نمي شود.
به طور کلي محصولات هيدروپونيکي ازنظر غذايي محصولات بهتري نسبت به کشت خاکي هستند. و اين بدليل کنترل عناصر و موادياست که مورد مصرف گياه قرار مي گيرد.

ريشه گياه:
ريشه گياهان دووظيفه عمده دارند
1- نگهداري گياه در محيط کشت
2- انتقال آب و عناصر موردنياز گياه به تمام قسمتهاي آن
جذب آب بوسيله مکيدن آب از ريشه توسط فرايند تعرقانجام مي گيرد ولي چگونگي جذب يونها بطور دقيق مشخص نيست.آنچه ما مي دانيم جذبيونها توسط ريشه طي دو فرايند انتقال فعال و انتشار ساده صورت مي گيرد.
خصوصيات فيزيکي ريشه
در کشت خاکي براي رشد ريشه محدوديت هايي وجوددارد که در کشت هيدروپونيک اين محدوديت ها نيست بنابراين ممکن است در اين کشت ريشهها بيشتر از حجم شان رشد کنند. خصوصيات فيزيکي ريشه نقش مهمي را در جذب عناصر دارندهمچنين در سيستمهاي هيدروپونيک رشد و توسعه ريشه در کار گياه تاثير گذار است.
تهويه:
تهويه يکي از مهمترين عوامل است که به رشد گياه و ريشه کمک ميکند. انرژي مورد نياز براي رشد ريشه و جذب يونها از فرايند تنفس سلولي تامين مي شودکه اين فرايند به اکسيژن نياز دارد. حلاليت اکسيژن در آب تقريبا کم است و با افزايشدما کاهش پيدا مي کند. بنابراين با افزايش دما بايد به فکر تهيه اکسيژنبيشتري براينياز گياه بود. يکي از مشکلات سيستم هاي هيدروپونيکعدم تهويه مناسب با رشد توده ريشه است.
محيط ريشه:
بعضي از گياهاناين توانايي را دارند که خودشان را با محيط اطراف تطبيق دهند. اغلب تغييرات محيطيتغيير در PH است. به علاوه بعضي از گياهان اين توانايي را دارند که با منتشر کردنموادي (مثل سيدروفوس) از ريشه هايشان عمل جذب را افزايش دهند و يونها را بي اثرکنند. اين ويژگي به کفايت آهن مشهور است. در مواردي که گياه نمي تواند خود را بامحيط تطبيق دهد بايد دقت بيشتري در بالانس عناصر و کنترل PH محلول انجام داد.
درجه حرارت:
درجه حرارت، يکي از مهمترين عواملي است که در رشد ريشه وجذب آب و عناصر ضروري و يونها

احتياجات گياه
براي موفقيت در کشت هيدروپونيک بايد موارد زير را درنظر داشته باشيم

PH مناسب براي محلول غذايي
مقدار آب مورد نيازگياه
دما و نور مطلوب براي گياه
هواي تازه
پناهگاه و تکيه گاه
کنترلآفات و بيماريها
حل کردن مواد معدني مورد نياز گياه در آب(استفاده از محلولغذایی مناسب)

تغيير دادن PH:
اگر تشخيص داديد که PH بيش از اندازه قليايي است مي توانيد خاصيت اسيدي آن را با افزودن اسيد سولفوريک يا پايين آورنده هاي PH افزايش دهيد.
اگر تشخيص داديد که PH بيش از اندازه اسيدي است مي توانيد خاصيت قليايي آن را با افزودن جوش شيرين يا بالا آورنده هاي PH افزايش دهيد.
هنگام تنظيم PH مهم است که مقادير را کم کم اضافه کنيم تا اينکه PH يکباره تغيير نکند و همچنين بدانيم که چه موقع به سطح PH مطلوب مي رسيم.
محدوده PH مناسب براي انواع محصولات باغي

PHمناسب:
PH محيط يا محلول غذايي براي رشدگياه بسيار مهم است. هر گياهي محدوده PH خاصي دارد که خارج شدن از اين محدوده باعثکم شدن رشد يا حتي مرگ گياه مي شود. PHکمتر از 5/4 يا بيشتر از 9 صدمات سختي بهريشه گياه وارد مي کند و اثرات زيان آوري روي رشد گياه دارد.
چنانچه سطح PH تغيير کند تاثير مستقيمي در دسترسي گياه به مواد غذايي مي گذارد. اکثر مواد مغذي در PH 6-7/5 در دسترس گياه مي باشند. وقتيکه سطحPH خيلي زياد يا کم شود مواد مغذي در محلول قفل شده و از دسترسگياه خارج مي شوند.
شما بايد PH محلول غذايي راهنگام ترکيب و استفاده و نيز هرچند روز يکبار اندازه گيري کنيد و آن را در حد مطلوب نگهداري کنيد.
سه روشرايج براي آزمايش PH:
کاغذ تورنسل : کاغذ تورنسل را در محلول فروبرده و رنگآن را با جدول PH ها مقايسه کنيد.
استفاده از کيت سنجش PH
قلم PH يا PH متر