مقدمه

آدمي تنها آفريده اي است كه محتاج تعليم و تربيت است. انسان پس از تولد، براي برخورداري از حيات طيب و زندگي در يك جامعه اسلامي و حركت در مسير الله، نياز به تعليم و تربيت دارد. تربيت در هر نظام و سيستمي كه باشد براساس هدفي است ومنظور از هدف، نقطه اي است كه قصد وصول به آن را داريم. بنابراين وجود تعيين هدف، ضرورت هر نظام تربيتي است.

هر جامعه اي براي متحقق ساختن اهداف خود به سازمانهاي گوناگون نياز دارد. اهميت سازمان ها به اندازه اي است كه اجتماع را، اجتماع سازماني ناميده اند، زيرا بدون آنها، انجام دادن امور، اگر غير ممكن نشود،‌ دست كم بسيار دشوار و همراه با تأخير زماني صورت خواهد گرفت.

تصور سازمان و جامعه بدون وجود مدير و رهبر، چه از نظر عقلي يا تجربي، امكان پذير نيست. با آن كه از نظر عمر نظري پديده مديريت حدود دو قرن مي گذرد، بررسي تاريخ زندگي انسان ها نشان مي دهد كه مديريت و رهبري، بدون آن كه مدون شده باشد، در حكم يك ضرورت مطرح بوده است. زندگي پيامبران، امامان و دانشمندان دوران هاي گذشته شاهد مثال اين ادعا به شمار مي رود.

مديريت هر سازماني كوشيده است و بايد بكوشد، با افزايش بهره وري، كارآيي و اثربخشي به حفظ و توسعه سازمان خود بپردازد. مديران شايسته و فهيم، يا به واسطه تجربه و آزمايش و خطا يا به سبب آموزش هاي ويژه، به انتخاب سبك مديريت، راهبردهاي مديريت و .. پرداخته اند.

سازمانها و نهادهاي اجتماعي براساس هدفهاي مثبت و معيني تأسيس مي شوند و به جامعه خدمت مي كنند. يكي از اين نهادها،‌ وزارت آموزش و پرورش است كه هدف آن انسان سازي است. چنين هدفي، مسئوليت خطير و مهمي را بر عهده اين نهاد اجتماعي محول مي كند.

هدف يا هدفهاي آموزشي و تربيتي هنگامي مي توانند نقش مؤثر و تعيين كننده داشته باشند كه : مسئولان يا دست اندركاران آموزش و پرورش كشور،‌به راحتي آن ها را دريابند، آنها را بپذيرند و به آنها معتقد باشند، از واقعيت هاي زندگي سرچشمه گرفته باشند، موقعيت يا زمينه تربيت و آموزش، مناسب و مساعد باشد.

در جامعه ما به امر مديريت سازمانهاي آموزشي، از نظر تربيت و ايجاد آمادگيهاي لازم در مسئولان ، توجه زيادي نشده است. در نظام آموزشي ما سعي بر آن است كه مديريت و رهبري غالباً از طريق اعمال ضوابط و مقررات صورت گيرد. به جاي تكيه بر پژوهش و دستيابي به چارچوبهاي مقررات هدايت كننده عمل، به تدارك و تدوين روشها و رويه هاي استاندارد براي اداره فعاليتهاي آموزش و پرورش تأكيد مي شود. اينگونه ضوابط مديران را در مقام انجام كارهايي قرار مي دهد كه بايد انجام دهند ولي اگر مديران آموزشي براي انجام وظايف رهبري و مديريت تربيت شوند از مبناي فكري يا چارچوب نظري معتبري برخوردار باشند در اينصورت بر پايه شناخت و تشخيص خود مي دانند كه در موقعيت هاي مختلف چه مي توانند انجام دهند و چگونه بهتر و مؤثرتر انجام دهند. امروزه بويژه در آموزش و پرورش نياز به مديران و رهبراني كه نه فقط در امر تعليم و تربيت مجرب و صاحب نظر باشند بلكه در تشخيص مسائل و مشكلات اداري و سازمان نيز دقت و مهارت داشته باشند.