چكيده :

آناليز روانكار از سه جهت قابل بررسي است :

• مراقبت و جلوگيري از الودگي روغن بواسطه ذرات خارجي
• مقايسه خواص فيزيكي و شيميايي روغن با روغن نو . اين مقايسه مشخص مي نمايد كه آيا روغن هنوز خاصيت روانكاري كافي را دارا مي باشد يا خير .
• آناليز ذرات فلزي جهت تشخيص وضعيت فرسايش قطعاتيكه در تماس با روغن هستند .

مراقبت و كنترل وضعيت فرسايشي دستگاه يكي از سه وجه مهم آناليز روغن مي باشد. حركت نسبي قطعات روانكاري شونده همواره با اصطكاك ميان سطوح در تماس همراه است . با وجودي كه اين قطعات معمولاً با لايه نازكي از روغن پوشيده شده اند با اين حال اين اصطكاك باعث يك سيستم روغن كاري به صورت معلق مي مانند. لذا ميزان نسبي فلزات مختلف موجود در روغن رابطه مستقيم با وضعيت فرسايش مجموعه دارد . مهمترين روشي كه امروزه جهت تشخيص ميزان فلزات فرسايشي بكار مي رود آناليز عنصري روغن مي باشد . پروژه حاضر به جهت شناخت منابع اين فلزات فرسايشي در موتورهاي متداول تهيه شده است .

در اين پروژه به نكات حائز اهميت در افزايش كارائي برنامه مراقبت وضعيت ( CM)اشاره شده اشت .

مقدمه

طي سالهايي كه ماشين آلات و تجهيزات مكانيكي ابداع و تكامل يافته اند ، موضوع نگهداري و تعميرات (نت) آنها پيوسته به عنوان يكي از مهمترين مسائل مرحله بهره برداري مورد توجه بوده است ، در اين رابطه تلاش براي دستيابي به روشهايي جهت افزايش هر چه بيشتر كارايي ، ايمني و كاهش نيازمنديهاي تعميراتي ادامه داشته است .

پيشرفتهاي تكنولوژي در ساختمان تجهيزات مكانيكي و ساخت ماشين آلات پر قدرت پيچيده و گرانقيمت ضرورت توسعه و بهبود روشهاي (نت) را ايجاب نموده است . در همين رابطه تجارب موفقيت آميز بكار گيري تكنيكهاي «مراقبيت وضعيت » ماشين (C&M)در صنايع بزرگ و بويژه سازمانهاي نظامي كشورهاي صنعتي ، تدريجازمينه انتقال و استفاده از اين روشها در صنايع كوچكتر و سازمانهاي غير نظامي را نيز فراهم آورده است .

اعمال يك برنامه موثر كنترلي و نظارتي بر وضعيت تجهيزات و سيستمهاي مكانيكي ، كاهش هزينه هاي مستقيم را براي صنايع توليدي و پروژه هاي عمراني به دنبال خواهد داشت . در صنايع و تجهيزات نظامي علاوه بر ابعاد اقتصادي ، بهبود جنبه هاي ايمني و ابعاد امينتي و كاهش وقفه هاي زماني در بهره برداري از ماشين آلات ،مي توان امكان برنامه ريزي موثر در توليد ، افزايش ايمني ، صرفه جوئيهاي مالي و به طور كلي افزايش بازده اقتصادي را بوجود آورد .

آنچه مسلم است طي سالهاي گذشته توسعه وبكارگيري روشهاي «مراقبت وضعيت » ماشين آلات به عنوان يك روش موثر در نگهداري و عيب يابي سيستمهاي مكانيكي آهسته تر از ميزان مو.رد انتظار بوده است . متاسفانه اين وضعيت در كشورهاي در حال توسعه كه بيشتر تكيه آنها بر واردات انواع ماشين آلات صنعتي ، عمراني حمل و نقل و نظامي است ، محسوس تر مي باشد .

ايجاد ، بكار گيري و توسعه روشهاي نظارتي بر سيستمهاي مكانيكي به عنوان ابزار (نت) باعث طول عمر ماشين آلات و همچنين كاهش نياز به مصرف قطعات يدكي مي گردد . اين جريان به معني كاهش فروش ماشين آلات و قطعات يدكي خواهد بود كه اين خود مغاير سياستهاي شركت هاي عظيم چند مليتي است ، چرا كه توقيت و توسعه روشهاي پيشرفته در (نت) تضاد قهري با رونق بازار فروش قطعاتو ماشين آلات داشته است . اين خود دليل روشني بر عدم حمايتهاي لازم از طرف اين كمپانيها در زمينه تحقق ، توسعه و ترويج روشهاي پيشرفته (نت ) است . از اين رو ، حتي درموراديكه چنين تكنيكهايي جنبه عملي كاربردي يافته مصرف كنندگان كمتر تشويق به بكار گيري انها شده اند و حتي از آشنايي با نحوه و برخورداري از منافع آن محروم بوده اند .

فصل اول

استراتژي نگهداري و تعميرات :

به طور كلي كار نگهداري و تعميرات ماشين آلات از طريق يكي از روشهاي ذيل تحقق مي يابد :

1- تعميرات بعد از خرابي دستگاه

2- تعميرات منظم پيشگيرانه

3- تعميرات مبتني بر وضعيت دستگاه

الف : تعميرات بعد از خرابي

اتكاء به روش تعمير بعد از خرابي توسط هر مدير صنعتي كه بكار گرفته شود به عنوان يك روش غير كارا ، غير قابل اطمينان و پر هزينه مطرح مي باشد . برخي از معايب اين روش ابتدايي ذيلاً آورده شده است :

1- داشتن اطلاع قبلي از نقص پيش از بروز خرابي تقريباً غير ممكن است .

2- وجود يك نقيصه در يك قطعه از ماشين مي تواند باعث توسعه و تسري خسارات به ساير قطعات گردد .

3- خرابي و توقف ناگهاني ماشين الاتي كه در يك مجموعه از ماشين آلات كار مي كند به طور اجتناب ناپذيري بر كار ديگر ماشينها و بخشهاي فعال اثر بازدارنده اي دارند . اين پديده علاوه بر ضايعات سنگين مالي در فعاليتهاي عمراني براي ماشين آلات نظامي نظير : كشنده ها ، تانكها و غيره هنگام عمليات از حساسيتهاي فوق العاده برخوردار است .

4- تهيه و تدارك قطعات يدكي مورد نياز و گردآوري افراد متخصص مربوطه به منظور انجام سريع و اقتصادي انواع تعميرات پيش بيني نشده بسيار مشكل و يا غير ممكن به نظر مي رسد .

5- در موراديكه ماشين آلات خارج از محيطهاي محدود كارگاهي و دور از مركز تعمير فعاليت دارند (پروژه هاي عمراني ، حمل و نقل و غيره ) (On Site) در صورت بروز خرابي منجر به تعميرات اساسي ، انجام عمليات تعميراتي دچار مشكلات عديده اي خواهد شد كه طولاني تر شدن خواب دستگاه و افزايش هزينه هاي تعميراتي از ان جمله است . معمولاً در رابطه با ماشين آلات عمراني و حمل و نقل ، خسارات مالي ناشي از توقف دستگاه و وقفه در كار به ميزان قابل توجهي بيش از خود هزينه تعمير مي باشد .

ب : تعميرات پيشگيرانه منظم

تعميرات پيشگيرانه در مقايسه با روش قبل از كارآيي بالاتري برخوردار مي باشد و معمولاً از طرف سازندگان ماشين آلات به عنوان تعميرات يا بازديدهاي زميني پيشنهاد مي گردد . عليرغم اينكه تعميرات پيشيرانه برخي از معايب روش قبل را در خود ندارد ، در عين حال با طولاني شدن فاصله زماني بين بازديدها احتمال خرابي دستگاه در طول اين فاصله زماني افزايش مي يابد در اين صورت مديريت ماشين آلات علاوه بر هزينه تعميرات پيشگيرانه هزينه خرابيهاي پيش بيني نشده را نيز متحمل خواهد شد . از طرف ديگر با كوتاهتر نمودن فاصله زماني بين دو بازديد با افزايش هزينه تعميرات مواجه خواهيم بود . به هر حال در نهايت مديريت تعميرات بر مبناي تجارب خود مي تواند بهترين فاصله زماني مناسب (زمان بهينه ) را براي بازديدها و تعميرات دوره اي انتخاب نمايد

برخي از معايب روش تعميرات پيشگيرانه منظم به طور اجمال عبارتند از :

1- باز و بسته كردن قطعات به خودي خود مي تواند باعث آسيب ديدن آنها گردد .

2- تعميرات زماني مي تواند منجر به تعويض قطعاتي شود كه ممكن است هنوز بخش قابل توجهي از عمر مفيد آن باقي مانده است .

3- عدم دقت كافي در مراحل باز و بست قطعات منجر به آسيب و بروز عيوب بعدي مي گردد .

4- چون اطلاعات دقيق درباره وضعيت قطعات داخلي سيستم در دسترس نيست ، ممكن است حتي پس از تعمير مشكلات و عيوب هنوز در سيستم باقي مانده و در بين دو فاصله زماني تعميرات (دوره اي ) بروز نمايد .

5- انجام تعميرات دوره اي به صورت كامل و دقيق براي يك مجموعه از ماشين آلات مستلزم وقت و هزينه بسيار سنگيني است . در ارتباط با ماشين آلات فعال در خارج از كارگاه (متحرك ) نظير ماشيم آلات عمراني ، حمل و نقل و غيره به لحاظ پراكندگي و اينكه اغلب در مناطق دور از مراكز تعمير فعال هستند اين جنبه از اهميت بيشتري برخوردار بوده و تحقيق آن مستلزم ايجاد تشكيلات وسيع ، تامين نيروي انساني و هزينه بيشتري مي باشد.