فهرست مطالب

عنوان صفحه

 

 

انواع راه ………………..………………………………………………………………………….1

انواع معابر ……………………….……………………………………………………………….2

معابر اصلي ………………………..……………………………………………………………..2

معابر فرعي ……………………………...………………………………………………………..2

معابر بن بست ……………………………..…………………………………………………….3

كوچه باغها ……………………………….……………………………………………………….3

انواع بازار ……………...……………..……………………………………………………………4

بازارهاي دائمي …………………………………………………………………………………..4

بازارهاي ادواري ……………………………..…………………………………………………4

بازارچه ها …………………..…………………………………………………………………….5

پيوند ارگانيك راهها با ساير فضاها و عناصر شهري ……………….…………….6

سلسله مراتب كاركردي - فضايي راهها ………………………………………………..8

راههاي شهري …………………..………………………………………………………………9

راههاي ناحيه اي ………….………..………………………………………………………….10

راههاي محله اي …………..……………………………………………………………………11

راههاي همسايگي ….……….………………………………………………………………….12

برخي اصول و عوامل مؤثر در نحوه استقرار فعاليتها در كنار راهها ……….14

امنيت ……..………………………………………………………………………………………..14

مذهب ………………………………………………………………………………………………15

همگرايي فعاليتهاي همنوع و هماهنگ ……………………………………………………17

واگرايي فعاليتهاي نا سازگار ………………..…………………………………………….18

كار كردهاي اجتماعي راهها ………………………………………………………………..19

نحوه استقرار فعاليتها و فضاها در كنار معابر ………………..……………………20

معابر اصلي …………………………………………………………………………………….20

معابر فرعي ……………………..………………………………………………………………21

معابر بن بست …………………..…….……………………………………………………….22

كوچه باغها ……………….……………………………………………………………………..22

برخي عوامل مؤثر در نحوه شكل گيري راهها ………………….………………….22

شكل راهها ………………………………………………………………………………………24

راههاي ارگانيك………………………….…………………………………………………….25

راههاي مستقيم ……………………...………………………………………………………..25

شكلهاي غير منظم …………………….………………………………………………………26

انواع ميدانها ………………….…………………………………………………………………26

ميدانهاي عمومي ………………….………….……………………………………………….26

ميدانهاي تجاري ……………………………………………………………………………….27

ميدانهاي حكومتي …………………...………………………………………………………..27

ميدانهاي نظامي …………………….…………………………………………………………28

ميدانهاي محله اي …………………….…….………………………………………………..29

ميدانهاي ارتباطي …………………..….…………………………………………………….30

ميدانهاي ورزشي ………………….………………………………………………………..30

پيوند ارگانيك ميدانها با ساير فضاها و عناصر شهري ………………….…….31

سلسله مراتب كاركردي - مكاني ميدانها …………………….………………………33

ميدانهاي برون شهري …………………………….……………………………………….33

ميدانهاي شهري ………………………………….…………………………………………..34

ميدانهاي ناحيه اي ……………………………………….…………………………………..35

ميدانهاي محله اي ………………………………….…..…………………………………….36

ميدانهاي همسايگي ……………………………….…………………………………………37

موقعيت ميدان نسبت به راههاي منتهي به آن ……………………..……………….38

ميدان در محل تقاطع راهها …………………….…………………………………………38

ميدان در كنار راهها ………………………………..…………………………………….39

ميدان در امتداد راهها……………………………………….……………………………40

شكل زمين ………………………………………………………………………………….40

شكلهاي منظم ……………………………..……………………………………………….40

 

انواع راه

انواع راهها را از لحاظ كاركردي مي توان به دو گروه طبقه بندي كرد . نخست راههايي كه از ميان محله ها و برخي از فضاها و بناهاي معماري و شهري مي گذرند و ضمن آن كه كاركرد حركتي و عبوري دارند ، دسترسي به واحدهاي مسكوني و ساير بناها رانيز مُيسر مي سازند . اين گونه راهها را معبر مي ناميم . البته در مناطق و شهرهاي گوناگون نامهاو اصطلاحات مختلفي براي ناميدن اين معابر وجود داشته است ، چنانكه آنها را كوي ، كوچه ، راسته ، گذر و غيره مي گفته اند كه برخي از آنها هنوز به كار ميروند .

گروه دوم راههايي هستند كه ضمن دارا بودن كاركرد حركتي و عبوري ، از جهت اقتصادي و اجتماعي نيز اهميت بسيار داشتند و در واقع مركز اقتصادي و اجتماعي شهر به شمار مي آمدند ، زيرا كه همه يا اغلب بناهاي مهم اقتصادي و اجتماعي در كنارآنها ساخته مي شدند . اين راهها بازار ناميده مي شوند . هريك از اين راهها شامل انواع گوناگوني اس كه به اختصار به آنها اشاره مي شود .

 

 

 

انواع معابر

معابر اصلي

اين معابر كويهاي ممتدي بودند كه محله هاي اصلي و ساير فضاهاي معماري و شهري را به يكديگر متصل مي ساختند . بعضي از اين معابر از يك دروازة‌ شهر تا دروازة‌ ديگر امتداد مي يافتند . در بيشتر موارد اين معابر به همة محله هاي شهر يا حداقل به تعداي از آنهاتعلق داشتند . در برخي از شهرهاي بزرگ نيز يك معبر اصلي درميان برخي از فضاهاي مهم معماري و شهري ، مانند خيابان چهارباغ اصفهان ، ساخته مي شد .

معابر فرعي :

همة راههايي كه معابر اصلي را به يكديگر متصل مي كردند يا معابري كه براي تأمين دسترسي بخشي از يك محله ياتعدادي از واحدهاي مسكوني يا شهري ساخته مي شدند ، معابر فرعي به شمار مي آيند . طول اين راهها كمتر از طول معابر اصلي بود ، اما محدوده اي كه يك معبر فرعي آن را در بر مي گرفت ، متنوع بود . برخي از اين معبرها دومحله را به هم مرتبط مي ساختند ودر نتيجه بين آنها مشترك بودند و گروهي نيز تنها در محدودة يك محله قرار داشتند . شكل اين معابرگاه مستقيم و گاه پيچ در پيچ بود .

 

معابربن بست

ساخت شبكة‌ارتباطات در شهرهايي كه بافت پيوسته و متراكم داشتند و از يك رشد تدريجي و ارگانيك برخوردار بودند به پيدايش معابري بن بست براي تأمين دسترسي به تعداي واحد مسكوني يا واحدهاي معماري ديگر مي انجاميد . طول اين معابر بن بست بسيار متفاوت بود وازچند متر تا پنجاه متر و درمواردي تا چند صد متر مي رسيد . بسياري از آنهابه صور ت راستة‌ مستقيم يا با انحناء و برخي از آنها نيز به صورت يك راستة‌ پيچ در پيچ بودند .